Hronična upalna crevna bolest

Hronična upalna crevna bolest (HUCB) deli se na dve grupe:
1. Ulcerozni kolitis (UK) i
2. Kronovu bolest (KB)

U 10-15% bolest ne može da se svrsta ni u jednu ni u drugu grupu i govori se o intermedijarnom kolitisu, odnosno neodređenom kolitisu. Svi oblici HUCB predstavljaju dugotrajni (hroničan) oblik bolesti.

 

Uzroci za HUCB

Od ove dve bolesti češće obolevaju ljudi u gradskim sredinama, intelektualci, i češće belci. Među polovima nema većih razlika. Obe bolesti su češće u severnim državama Evrope, ali dok se incidencija tamo smiruje, u južnim predelima je stalno u porastu.

Od oba oblika HUCB obolevaju sve mlađi bolesnici. Vrh pojavljivanja je između 25. i 35. godine, a kod KB se prvi vrh obolevanja pojavljuje između 15. i 25. godine starosti. Proučavan je uticaj pušenja, primene nesteroidnih protivupalnih lekova (NSAR) i oralne kontracepcije, navika u prehranjivanju, uklanjanje slepog creva i zaraze određenim mikroorganizmima (virus malih boginja, Mycobacterium paratuberculosis, Escherichia coli). Na osnovu rezultata nije moguće izvuči jasne zaključke o uzrocima bolesti. Postoje nesumnjivi dokazi da u razvoju HUCB pored faktora okruženja važnu ulogu imaju i genetski činioci.

 

ULCEROZNI KOLITIS

UK po pravilu pogađa samo debelo crevo; upalne promene mogu da budu ograničene samo na zadnji deo debelog creva, levi deo debelog creva (levostrani kolitis) ili debelo crevo u celom toku (pankolitisu). Upala kod UK je ograničena samo na sluzokožu creva i podsluzokožu, a upalni proces teče neprekidno, bez nepogođenih delova sluzokože.

Kod večine bolesnika sa UK bolest se odvija hronično sa periodima akutnih stanja upala i remisija koje mogu da variiraju u odnosu na intenzitet i trajanje. Odražavaju se kao težak dijareja (stolica najmanje šest puta dnevno), pojava krvi u stolici, izbacivanje krvi i sluzi, bilo pomešane sa stolicom ili ne, bolovi u donjem delu stomaka i tenezmi (grčeviti bolovi u stomaku i osećaj nužnog pražnjenja stolice), bolovi i oticanje stomaka, a kod težih oblika nastupaju i povišena temperatura, gubitak apetita, gubitak težine, umor.

 

KRONOVA BOLEST

KB pogađa bilo koji deo organa za varenje od usta do anusa, a najčešće se pojavljuje u donjem delu tankog creva i u debelom crevu. U toku KB godinama brojnih akutnih početaka bolesti često slede duži periodi remisija. Upala kod KB pogađa sve slojeve crevnog zida, karakteristično je menjanje upalnih i zdravih segmenata crevnog zida. U probavnom crevu mogu da nastanu manja područja površinskih erozija koja se vremenom povećavaju i produbljuju i postaju pravi čirevi (ulkusi) što dovodi do stvaranja ožiljaka i okorelosti probavnog trakta.

U aktivnoj fazi KB mogu da se pojave hronična dijareja, često krvava dijareja, grčeviti bolovi u stomaku, gasovi, povraćanje, malaksalost, gubitak apetita, mršavljenje, povećana telesna temperatura, može se pojaviti nadutost u donjem desnom delu stomaka propraćena upalom sa bolovima, a zbog slabije apsorpcije neuhranjenost, hronična malaksalost, kod dece zaostajanje u rastu i polnom sazrevanju, anemije, nedostatak vitamina i minerala.